Category: News

Navigating College with Disabilities: An Essential Guide

trajkovski / / News
Linkedin   
Whatsapp   
author

Written by Travis Christensen

author

Reviewed by Benjamin Fultz

Introduction

Embarking on the journey of higher education is an important milestone, filled with anticipation, challenges, and opportunities. For students with disabilities, this journey also involves navigating a unique set of considerations – from understanding legal rights to accessing appropriate accommodations and resources. This guide is designed to be your comprehensive companion throughout this journey.

In this guide, we delve into the essential aspects of college life for students with disabilities. Accessibility doesn’t just stop at physical or digital adaptations; it extends into inclusive campus life, support networks, and health and wellness.

Technology plays a pivotal role in enhancing learning experiences and accessibility, and we present the latest assistive technologies and explain how to access them. We also understand the importance of looking ahead, which is why we have included sections on career preparation and internships, offering guidance on confidently transitioning to the professional world.

Recognizing the significant role of family support, we also provide insights for parents to effectively support their college students while fostering independence.

This guide is more than just information; it’s a source of empowerment, designed to equip you with the tools and knowledge to successfully navigate your college years. Whether you’re a student, parent, educator, or ally, this guide aims to provide resources to make the college experience enriching and fulfilling for students with disabilities.

Join us as we explore college life, tailoring the journey to meet your unique needs and aspirations. Let’s embark on this journey together, ensuring that your college experience is accessible, transformative, and rewarding.

Understanding Your Rights and Preparing for College

Beginning your college journey as a student with disabilities involves more than just academic preparation; it’s also about advocating for your rights.

Legal Rights and Advocacy

Students with disabilities are protected under federal laws, such as the Americans with Disabilities Act (ADA) and Section 504 of the Rehabilitation Act. The ADA ensures equal opportunity for people with disabilities in public accommodations, employment, transportation, state and local government services, and education. Familiarize yourself with these rights through resources like the ADA National Network and the Office for Civil Rights.

Engaging with your college’s disability services office is crucial. They can provide information on accommodations, assistive technologies, and additional support available on campus. For advocacy and support, organizations like the National Disability Rights Network offer resources and guidance on navigating the legal and educational landscapes.

Choosing the Right College

Selecting a college that meets your needs is crucial. Research prospective colleges’ disability services and their accommodation offerings. CollegeBoard offers tools to help you find colleges with comprehensive disability services.

If possible, visit campuses to assess the environment. Virtual tours, available on most college websites, can be a practical alternative if in-person visits aren’t feasible. Additionally, engaging with online forums such as College Confidential can provide insights from current students with disabilities.

Financial Aid and Scholarships for Students with Disabilities

Navigating the financial aspect of college can be a daunting task, especially for students with disabilities. Understanding your options is crucial.

Scholarships and Grants

A variety of scholarships and grants are available to help students with disabilities cover the costs of their education. This financial aid is often based on the type of disability, academic achievement, or field of study.

  • Disability-Specific Scholarships: Many organizations offer scholarships for specific disabilities. For instance, the National Federation of the Blind provides scholarships for visually impaired students. Similarly, the Hearing Loss Association of America offers financial aid to students with a hearing impairment.
  • General Scholarships: There are also scholarships not limited to a specific disability. Websites like Disability Scholarships list various opportunities available for those with different disabilities.
  • Grants from Government and Non-Governmental Organizations: Federal grants, like the Pell Grant, are available to all eligible students, including those with disabilities. Additionally, organizations such as the American Association on Health and Disability offer grants and scholarships to students pursuing a career in the health and disability sectors.

Exploring these options early and applying for multiple scholarships can increase your chances of receiving financial support.

Campus Accessibility and Accommodations

Ensuring an accessible and supportive educational environments is crucial for students with disabilities. Let’s take a look at the importance of both physical and digital accessibility on campus as we highlight the various accommodations that can support your learning journey.

Navigating Physical and Digital Accessibility

Physical accessibility on campus includes barrier-free buildings, accessible dormitories, and tailored transportation services. If you plan to live on campus, it’s important to communicate your needs with the college’s housing office well in advance. Resources like the Fair Housing Act provide guidance on housing rights for people with disabilities.

Digital accessibility is equally important, especially in an increasingly online world. This encompasses accessible websites, digital course materials, and assistive technologies like screen readers. The Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) provided by the World Wide Web Consortium is a useful reference for understanding digital accessibility standards.

Academic Accommodations and Support

Academic accommodations for people with disabilities can include extended time for exams, note-taking assistance, and alternative formats for coursework. The Association on Higher Education And Disability offers resources to understand the range of accommodations available.

Support extends beyond just accommodations. Many colleges offer specialized tutoring, writing centers, and mental health services that prioritize the unique needs of students with disabilities. Using these resources can significantly enhance your academic success.

Participating in Campus Activities

Participating in campus activities is essential for a complete college experience. It allows for personal growth, skill development, and lasting friendships.

  • Inclusive Events: Look for events that are inclusive and accessible. College event calendars and student affairs offices are good places to start.
  • Advocacy and Involvement: Engage in advocacy groups or student government to make your campus more inclusive. The American Council on Education provides resources on student advocacy and leadership.
  • Extracurricular Accessibility: Ensure that extracurricular activities, whether sports, arts, or academic clubs, are accessible. The Office of Civil Rights provides guidelines on accessibility for extracurricular activities.

Finding and Building a Support Network

A strong support network is invaluable for navigating the challenges of college life. This network can include peers, faculty, disability services staff, and campus organizations.

  • Disability Services Office: As mentioned earlier, your first point of contact should be the campus disability services office. They can provide resources, information, and advocacy support. The National Center for College Students with Disabilities (NCCSD) website offers a comprehensive guide on taking advantage of disability services in college.
  • Peer Support and Mentoring Programs: Many colleges have mentoring programs that match upperclassmen with freshmen with disabilities. These programs can offer guidance, support, and friendship. Engaging with organizations like the National Center For College Students With Disabilities can provide additional mentoring opportunities.
  • Clubs and Organizations: Joining clubs and organizations can enhance your social network and enrich your college experience. Websites like CampusGroups can help you explore the options available on your campus.
  • While these resources are useful for finding events that meet certain accessibility guidelines, don’t be afraid to step outside your comfort zone and attend events that aren’t listed on your university’s accessible events calendar. One of the great things about college is that it empowers students to find new growth opportunities. Use resources to guide you toward accessible events while challenging yourself to look for other options.

Technology and Assistive Devices

In the modern educational landscape, technology plays a pivotal role in leveling the playing field for students with disabilities. Let’s explore some of the latest assistive technologies available and how students can access these vital tools.

Latest Assistive Technology

Advancements in assistive technology have opened up new avenues for students with disabilities, offering tools that enhance learning and accessibility.

  • Assistive Listening Devices: For students with a hearing impairment, devices like hearing loop systems or FM systems can be crucial in the classroom.
  • Screen Reading Software: Visually impaired students can benefit from screen readers and text-to-speech software. Websites like the American Foundation for the Blind provide a list of available technology.
  • Speech Recognition Software: This technology allows students with mobility or learning disabilities to use computers. Dragon Naturally Speaking is a popular example.
  • Note-Taking Apps: Apps like Glean help students record and organize lecture notes effectively.
  • Mobility Aids: Electric scooters or wheelchairs equipped with modern technology can enhance mobility on campus.

Accessing and Funding Assistive Devices

Accessing these technologies can be financially challenging, but there is help available.

  • University Resources: Many universities offer assistive technologies through their disability services office. Inquire about available equipment and the process for accessing it.
  • Grants and Scholarships: Look for grants and scholarships specifically for assistive technology. Organizations like the Assistive Technology Industry Association often provide information on funding sources.
  • State and Federal Programs: State vocational rehabilitation agencies and federal programs can offer financial assistance for assistive devices. The U.S. Department of Labor’s Office of Disability Employment Policy is a useful resource for finding these programs.

Overcoming Challenges

College life presents unique challenges, especially for students with disabilities. Understanding how to navigate these challenges and effectively advocate for yourself is crucial.

Overcoming Obstacles

Students with disabilities face various challenges, from physical barriers to personal biases. Overcoming these obstacles requires a combination of self-advocacy, resourcefulness, and resilience.

  • Self-Advocacy: Learning to effectively communicate your needs and rights is vital. Resources like the Self Advocacy Resource and Technical Assistance Center can offer guidance and tools.
  • Seeking Support: Don’t hesitate to reach out to campus resources, such as disability services, counseling centers, or trusted faculty members, for assistance.
  • Educating Peers and Faculty: Part of overcoming obstacles involves educating those around you about disabilities and the importance of accessibility and inclusivity. This can foster a more understanding and supportive campus environment.

Campus Safety for Students with Disabilities

Ensuring safety on campus involves understanding the specific needs of students with disabilities, especially during emergencies.

  • Knowledge of Safety Protocols: Learn about your college’s emergency procedures and how they address students with disabilities. This includes evacuation plans, sheltering procedures, and emergency communication methods.
  • Personal Emergency Plans: Develop a personalized emergency plan that addresses your specific needs. This might involve coordinating with campus disability services and safety offices. The Red Cross offers guidelines on creating personal emergency plans for those with disabilities.
  • Accessibility of Safety Services: Ensure that safety services, such as campus police and emergency medical assistance, are accessible and equipped to handle the needs of students with disabilities.

Emergency preparedness and safety are critical components of the college experience. By being informed and understanding the resources available, students with disabilities can navigate their college experience with greater confidence and security.

Parental Guidance and Involvement

As students with disabilities embark on their college journey, parents are crucial in providing support and fostering independence. This section explores how parents can effectively guide and support their children.

Role of Parents

  • Preparing for the Transition: Understanding the shift from high school to college is vital. Foster your child’s independence and decision-making skills. This infographic offers valuable insights into this transition.
  • Learning About College Resources: Familiarize yourself with the resources your child’s college offers, especially those pertaining to disability support. Helping your child understand and utilize these resources is immensely beneficial.
  • Communication and Independence: Keep communication lines open, but allow your child to take the lead in interactions with college staff. This approach fosters independence and builds self-advocacy skills.

In the college journey, the role of parents shifts from direct involvement to one of guidance and encouragement. By reaching this balance, parents support their children’s academic endeavors and lay the groundwork for their independence and success.

Health, Wellness, and Self-Care

Health, wellness, and self-care are essential for all college students, but they can present unique challenges for those with disabilities. It’s crucial that students with disabilities be familiar with the tools and resources available to them.

Mental Health Resources

Mental health is a critical component of overall well-being, especially for students adjusting to the demands and stresses of college life.

  • Counseling Services: Most colleges offer counseling and mental health services. It’s important for students with disabilities to be aware of these resources and feel comfortable accessing them. The Active Minds website provides information on mental health advocacy and support on college campuses.
  • Peer Support and Groups: Many colleges have peer support groups for students with disabilities, which can be a great source of emotional support and camaraderie.
  • Stress Management and Self-Care: Learning and practicing stress management techniques and self-care routines is vital. Resources like the Jed Foundation offer strategies specifically tailored to college students.

Physical Health and Accessibility

Physical health and accessibility are equally important, especially for students with disabilities or chronic health conditions.

  • Health Services and Accommodations: Familiarize yourself with the health services your college provides and how they accommodate students with disabilities. This might include special medical equipment, accessible health facilities, or medical personnel.
  • Fitness and Recreation: Participating in physical activities adapted to your needs can significantly improve your overall health. The National Center on Health, Physical Activity and Disability offers guidelines and resources for fitness and recreation.
  • Nutrition and Diet: Maintaining a balanced diet is crucial. Many college dining services can accommodate special dietary needs, so it’s important to communicate your requirements.

Access to health and wellness resources is a key factor in the success and well-being of students with disabilities. College can be demanding, and maintaining both mental and physical health is essential for a fulfilling college experience. In addition to fostering a healthy mind and body to succeed on campus, establishing the right habits is crucial for success post-graduation.

Career Preparation and Internships

Preparing for a career and gaining practical experience through internships is an integral part of the college experience for all students. However, those with disabilities may encounter more obstacles.

Career Services for Students with Disabilities

Career services play a crucial role in helping students with disabilities prepare for their careers.

  • Career Centers: Take advantage of the career counseling and planning services offered at your college. They can provide tailored advice, resume-building workshops, and job interview preparation. The National Association of Colleges and Employers offers resources and tips on career development.
  • Networking and Career Fairs: Engage in networking events and career fairs, which are valuable opportunities to connect with employers. Ensure these events are accessible and ask for accommodations if needed.
  • Internship Opportunities: Seek internships that provide practical experience and align with your career goals. Websites like Disability:IN can help you find internship opportunities aimed at students with disabilities.

Internship Opportunities and Accommodations

Internships are vital for gaining real-world experience and enhancing skills.

  • Finding Accessible Internships: Look for internships that offer the necessary accommodations to support your disability. Resources like the Workforce Recruitment Program connect students with disabilities to employers seeking to diversify their workforce.
  • Understanding Your Rights: Familiarize yourself with your rights as an intern, especially regarding accommodations in the workplace. The U.S. Equal Employment Opportunity Commission provides guidance on your rights under the Americans with Disabilities Act.
  • Building Professional Skills: Internships provide an opportunity to build skills, gain confidence, and understand the dynamics of a professional environment. Embrace these experiences as stepping stones to your future career.

Conclusion

Throughout this guide, we’ve explored various aspects that are crucial to a successful college experience for students with disabilities. From understanding legal rights and preparing for college to accessing financial aid and embracing technology, each section provides valuable resources and advice. We emphasize the importance of an inclusive campus life, the necessity of emergency preparation, and the invaluable role parents play in supporting their children. The focus on health, wellness, and self-care, alongside preparing for future careers and internships, underlines the holistic approach required for a fulfilling college journey.

Remember, college is not just an academic endeavor, but also a comprehensive experience that shapes your future. As a student with disabilities, you have the right to accessible education and the support needed to thrive. Utilize the resources available, you can advocate for your needs, and embrace your unique journey with confidence and determination.

References and Further Reading

Below is a list of references and reading materials mentioned in the guide, along with additional resources for further information and support.

ADA National Network
adata.org

Office for Civil Rights, U.S. Department of Education
www2.ed.gov/about/offices/list/ocr/index.html

National Disability Rights Network
ndrn.org

College Board
collegeboard.org

Self Advocacy Resource and Technical Assistance Center
selfadvocacyinfo.org

American Foundation for the Blind
afb.org

Dragon Naturally Speaking (Nuance Communications)
nuance.com/dragon

Glean (Note-taking App)
glean.co

American Association on Health and Disability
aahd.us

U.S. Department of Education’s Federal Student Aid
studentaid.gov

Mint Budgeting App
mint.com

Job Accommodation Network (JAN)
askjan.org

Web Content Accessibility Guidelines (WCAG), World Wide Web Consortium
w3.org/WAI/standards-guidelines/wcag

Association on Higher Education And Disability (AHEAD)
ahead.org

Active Minds
activeminds.org

The Jed Foundation
jedfoundation.org

National Center on Health, Physical Activity and Disability (NCHPAD)
nchpad.org

National Association of Colleges and Employers (NACE)
naceweb.org

Disability:IN
disabilityin.org

Workforce Recruitment Program
wrp.gov

U.S. Equal Employment Opportunity Commission (EEOC)
eeoc.gov

The Red Cross
redcross.org

Parent Toolkit
parenttoolkit.com

Making the Transition from High School to College
for Students with Disabilities
https:// sites.ed.gov/idea/files/transition-to-college-toolkit.pdf

National Center For College Students With Disabilities
nccsdonline.org

College Confidential
collegeconfidential.com

Assistive Technology Industry Association (ATIA)
atia.org

American Council on Education
acenet.edu

БИТОЛА ПОКАЖА ДЕКА АУТИЗМОТ НЕ Е ТЕМА ЗА КОЈА ТРЕБА ДА МОЛЧИМЕ – УСПЕШНО ОДРЖАНА ЈАВНАТА ТРИБИНА ЗА ДИЈАГНОСТИКА И РАНА ИНТЕРВЕНЦИЈА

trajkovski / / News
Linkedin   
Whatsapp   
Преполната сала на Советот на Општина Битола, околу 80 присутни и искрени разговори за предизвиците, надежите и иднината на децата со аутистичен спектар на нарушување.
Постојат настани што завршуваат со последниот аплауз, но нивната вистинска вредност продолжува да живее во луѓето, во нивните размислувања, во новите сознанија и во надежта дека утрешниот ден може да биде подобар. Таков беше и вчерашниот саботен 3 октомври 2026 година во Битола.
Со особена чест и благодарност ја завршив јавната трибина (која траеше 3 часа и 10 минути) на тема „Дијагностика и рана интервенција на деца со аутистичен спектар на нарушување“, организирана од Здружението „Невроразлични“ – Битола, со поддршка на Општина Битола.
Околу 80 присутни гости ја исполнија салата на Советот на Општината, создавајќи атмосфера која уште на самиот почеток испрати силна порака: аутизмот е тема што ја засега целата заедница, а интересот за знаење, разбирање и подобра поддршка на децата е поголем од кога било.
Како претседател на Македонското научно здружение за аутизам, имав особено задоволство да ги споделам современите научни сознанија и моето долгогодишно академско и професионално искуство во областа на аутизмот, со посебен акцент на раното препознавање, дијагностиката и навремената интервенција.
Но, ова не беше само предавање. Беше средба на науката со животот, на стручните сознанија со секојдневните предизвици на родителите, на професионалната одговорност со човечката емпатија. Зад секоја дијагноза постои едно дете. И едно семејство што заслужува поддршка.
Во текот на трибината разговаравме за раните знаци на аутистичниот спектар, современите дијагностички пристапи, значењето на навремената интервенција и потребата од индивидуализирана поддршка. Посебно внимание посветивме на улогата на семејството, образовните институции и стручните служби во создавањето услови секое дете да ги развива своите способности и потенцијали.
Зад секое прашање на родителите се чувствуваше нешто многу поголемо од потребата за информација. Се чувствуваа љубовта, грижата, неизвесноста, но и огромната желба нивните деца да бидат разбрани и прифатени.
Токму затоа верувам дека најважната порака од оваа средба е дека раната дијагностика не треба да биде извор на страв, туку почеток на разбирањето, а раната интервенција не е ветување за чудо, туку научно заснована можност за подобар развој и поквалитетен живот.
Ниту едно семејство не треба да се чувствува осамено во оваа борба за достоинство, поддршка и еднакви можности.
Благодарност што доаѓа од срце
Мојата искрена благодарност ја упатувам до сите присутни родители, колешки и колеги, стручни лица, претставници на институциите и граѓани кои одвоија дел од своето време за да бидат со нас. Вашето присуство беше најсилната потврда дека ваквите средби се неопходни.
Посебна благодарност до м-р Марина Крстиќ, заменик-градоначалничка на Општина Битола, за присуството и поддршката на оваа значајна иницијатива. Поддршката на локалната самоуправа за теми од вакво општествено значење е важен чекор кон поинформирана, почувствителна и поинклузивна заедница.
Благодарност и до Македонската телевизија и сите електронски портали кои ја најавија и ја споделија веста за трибината. Вашата улога е исклучително значајна, бидејќи со секоја објавена информација се проширува просторот за јавна дискусија, се намалуваат предрасудите и се зголемува видливоста на потребите на лицата со аутизам и нивните семејства.
Но, мојата најголема благодарност им припаѓа на родителите од Здружението „Невроразлични“ – Битола.
Вие сте вистинските двигатели на оваа иницијатива. Вашата посветеност, храброст и истрајност се потсетник дека промените најчесто започнуваат токму од родителите кои одбиваат да се помират со недостигот на информации, поддршка и разбирање.
Ви благодарам за довербата, за топлиот прием, за прекрасната организација и за можноста да бидам дел од една толку значајна приказна. Вашата енергија и гостопримство ја направија Битола место на вистинска човечка поврзаност. Битола испрати порака што треба да се слушне многу подалеку.
Овој настан уште еднаш потврди дека аутизмот не е само медицинска или образовна тема. Тој е прашање на човекови права, достоинство, општествена одговорност и еднакви можности.
Инклузивното општество не се гради само со декларации и стратегии. Се гради со знаење, со подготвени професионалци, со информирани родители, со институции кои слушаат и со заедница која не ги остава семејствата сами.
Од Битола заминав со искрена благодарност, исполнетост и уште посилна мотивација да продолжам со мојата долгогодишна академска, научна и општествена мисија во областа на аутизмот.
Битола, ви благодарам!
Нека оваа трибина не биде само еден успешно реализиран настан, туку почеток на уште поголема соработка, нови иницијативи и конкретни чекори за подобра поддршка на децата со аутистичен спектар на нарушување и нивните семејства.
Зашто, на крајот, најважно не е колку луѓе биле во една сала, туку колку од нив ќе излезат од неа со повеќе разбирање, повеќе емпатија и подготвеност да направат нешто добро за другите.
За секое дете. За секое семејство. За општество во кое различноста не е пречка, туку дел од нашата заедничка човечност.
Претседател на
Македонско научно здружение за аутизам

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Меѓународна диплома од ниво 5 за асистенти за ученици со посебни образовни потреби и попреченост (SEND)

trajkovski / / News
Linkedin   
Whatsapp   

Професионалниот центар за инклузија – QPGJ – OCN од Лондон, Велика Британија нуди едукација за Меѓународна диплома од ниво 5 – Асистент за ученици со посебни образовни потреби и попреченост (SEND) која ќе биде доделена од OCN Лондон, Велика Британија.
Квалификација од ниво 5 во Велика Британија – Референцирана на Европската рамка за квалификации (EQF ниво 5) ќе се спроведе од Јануари до декември 2027 година со меѓународни учесници на англиски јазик. Програмата е специјализирана професионална квалификација дизајнирана да ги подготви практичарите ефикасно да ги поддржат децата и младите луѓе со SEND во инклузивни образовни услови.
Една од препознатливите карактеристики на квалификацијата е нејзиниот статус на квалификација во Велика Британија во комбинација со референцирање на европско ниво. Ова обезбедува меѓународно разбирлив репер за професионално знаење, вештини и компетентност. Програмата опфаќа 1.200 часа учење во текот на 12 месеци, интегрирајќи 600 часа академско учење во живо преку интернет, 500 часа надгледувана професионална пракса и 100 часа меѓународен професионален ангажман преку конференции во Приштина, Тирана и Истанбул.

Особено е релевантна за дефектолози, наставници, асистенти во настава, психолози, професионалци за аутизам, терапевти, професионалци за училишна поддршка и дипломирани и постдипломски студенти по образование, психологија и сродни дисциплини.

По успешното завршување, учесниците добиваат меѓународна диплома од ниво 5 заедно со официјален академски препис, и двете издадени од OCN London во Обединетото Кралство.

Формулар за апликација / регистрација: https://forms.gle/Xyut3qVPf79jFCZs6

Со почит,

Претседател на МНЗА

Активностите на МНЗА во 2025 година

trajkovski / / News
Linkedin   
Whatsapp   

Почитувани посетители,

Сакаме да ги споделиме со вас активностите на МНЗА во текот на 2025 година во времетраење од 90 секунди. Им благодараиме на сите членови, соработници, волонтери, поддршувачи, родители и самите деца и лица со АСН. Погледнете го видеото.

Претседател на МНЗА

 

Одржано годишното собрание на МНЗА – 26.12.2025

trajkovski / / News
Linkedin   
Whatsapp   

Почитувани колешки и колеги,

На ден 26 декември 2025 година, во Центарот за социјални претпријатија, лоциран во срцето на главниот град, се одржа редовното годишно Собрание на Македонското научно здружение за аутизам.
Во рамки на Собранието, по спроведена дискусија и согласно Статутот на Здружението, едногласно беше избрано новото раководство со мандат од пет години, во следниот состав:
м-р Ирена Стојановска – член
м-р Фики Гаспар – член
м-р Теа Петрушева – член
Весна Филиповска – секретар
проф. д-р Владимир Трајковски – претседател
Со изборот на новото раководство се поставуваат темелите за континуитет, институционално зајакнување и понатамошен развој на научната, едукативната и општествената мисија на МНЗА.
На новоизбраното раководство му посакуваме многу успех, плодна соработка и значајни резултати во натамошната работа, во интерес на лицата со аутизам, нивните семејства и пошироката научна и стручна јавност.
ИО на МНЗА

Што да направат родителите кога ќе се посомневаат дека нивното дете има аутизам?

trajkovski / / News
Linkedin   
Whatsapp   

Почитувани родители на деца со АСН,

Ви подготвивме водич како да постапувате ако се посомневате дека вашето дете има аутистичен спектар на нарушување (АСН).

1. Следете го развојот на детето

Обрнете внимание на следниве знаци (особено во првите 2 години):

  • Недостаток на контакт со очи;
  • Не реагира на повик на неговото име;
  • Одбивање физички контакт или гушкање;
  • Доцнење во говорот и комуникацијата;
  • Повторувачки движења (раце, нишање);
  • Избегнување социјална интеракција;
  • Прекумерна или никаква чувствителност на звуци, светлина, допир, мирис, вкус и др.
  • Не мора да ги има сите овие знаци за да биде АСН (може само некои).

2. Разговарајте со педијатарот

  • Изнесете ги вашите грижи конкретно: „Го викам, а не се врти…“, „Не кажува ниедна реченица“, „Се изолира од другите деца“, „Не ме гледа во очи квалитетно“.
  • Побарајте упат за понатамошна евалуација.

3. Побарајте проценка од стручни лица

Контактирајте со:

  • Детски психијатар (на пр. во Заводот за ментално здравје „Младост“ – Скопје)

  • Дефектолог

    • Клинички психолог

    • Логопед

    • Македонското научно здружение за аутизам (МНЗА) – (web: https://mssa.org.mk email: president@mssa.org.mk телефон: 078-346-565  – за насоки, дијагностика и консултации.
    • ГАСПАР центар консултации и прегледи кај проф. д-р Владимир Трајковски со закажување на телефон 071-375-700.

    4. Не чекајте дијагноза за да започнете со стимулација

    • Работете дома на говор, комуникација и интеракција преку игри;

    • Воспоставете рутина и визуелна поддршка (слики, табли со знаци);

    • Побарајте помош од логопед или дефектолог, дури и пред официјална дијагноза;

    • Читајте стручна литература: книги, брошури, научни трудови и сл.

    5. Запишете ги промените и однесувањето

    • Водете дневник со одредени ситуации и реакции на детето;

    • Овој материјал ќе им помогне на стручњаците да направат подобра проценка.

    6. Побарајте поддршка

    • Разговарајте со други родители (на пр. преку МНЗА, ФБ групи или други родителски здруженија);

    • Не сте сами – раната интервенција прави голема разлика!

    7. Првичен шок и прифаќање

    • Слободно изразете ги емоциите – шокот и стравот се нормални реакции.

    • Разговарајте со семејството и блиските – објаснете што е аутизам, без срам или стигма.

    • Побарајте прва поддршка од семеен лекар или педијатар кој ќе ве упати понатаму.

    8. Дијагноза: 

    Институции што вршат дијагноза во Македонија:

    • Завод за ментално здравје на деца и младинци – Скопје (познат како „Младост“)

    • Клиника за психијатрија – УКИМ, Скопје

    • Завод за рехабилитација на слух, говор и глас – Скопје

    • Дефектолошки, психолошки и логопедски центри (приватни), како што е ГАСПАР центарот со 4 објекти во Скопје.

    Се вклучуваат следниве стручњаци:

    • Специјалист за аутизам
    • Детски психијатар
    • Клинички психолог
    • Логопед
    • Дефектолог
    • Невролог (по потреба).

    9. Изработка на индивидуален образовен план

    • По дијагнозата, детето има право на Индивидуален образовен план (ИОП) преку училиштето или градинката.

    • Соработувајте со специјални едукатори и психолози во установите.

    10. Терапии и интервенции (достапни кај нас)

    • Медикаментозен третман и биомедицински третман исклучиво по препорака на доктор по медицина;
    • Дефектолошки третман (психомоторна реедукација);
    • Логопедска терапија – достапна во јавни и приватни логопедски центри
    • Сензорна интеграција и физикална терапија – во приватни центри
    • Психо-социјална поддршка – преку Центрите за социјална работа или невладини организации;
    • Музикотерапија;
    • Индивидуално спортување;
    • Социјализација во градинки, игротеки и сл.

    11. Едукација и инклузија

    • Детето има право на инклузија во редовни градинки и училишта.
    • Може да се побара образовен асистент преку Министерството за образование и наука.
    • Посебни училишта постојат во Скопје, Битола, Штип, Струмица, и други градови.

    12. Права од социјална заштита и финансиска поддршка

    • Право на паричен надоместок по основ на туѓа нега и помош.
    • Право на инвалидска пензија (по навршени 26 години).
    • Право на бесплатен јавен превоз во одредени општини.
    • Се остваруваат преку Центрите за социјална работа – потребна е медицинска документација.
    • ЈЗУ Здравствен дом Скопје во 2020 година формираше Служба за функционална проценка на деца и млади во чиј состав функционираат 9 стручни тима за функционална проценка на деца и млади и еден стручен тим за координација.

    13. Поддршка за семејството

    • Разговарајте со други родители – групи за поддршка се достапни на Facebook и Viber.
    • Посетете предавања, обуки, семинари и вебинари што ги организираат здруженија како што е Македонското научно здружение за аутизам.
    • Грижете се и за вашето ментално здравје – можно е да добиете психолошка поддршка преку клиники и амбуланти од јавното здравство или приватни ординации.

    14. Долгорочно планирање

    • Размислувајте за иднината – како детето ќе биде функционално и независно.
    • Истражете можности за работна инклузија и дневни центри за возрасни.
    • Застапувајте го своето дете во образовниот и здравствениот систем.

    15. Воспоставување на дневни центри за возрасни
    Во Македонија, воопшто нема специјализирани дневни центри за возрасни со аутизам. Потребни се:

    • Центри што нудат структурирана дневна активност;
    • Професионална едукација, вештини за живеење и социјализација;
    • Поддршка од дефектолози, психолози и социјални работници.

    а. Работна инклузија и заштитени работни места

    • Преку индивидуален пристап и поддршка, некои лица со аутизам можат да бидат вработени
    • Потребно е да се формираат програми за обука, адаптирани на различните способности
    • Законот за вработување на лица со попреченост треба да се применува во практика.

    б. Поддршка за независно или полунезависно живеење

    • За оние со повисоко ниво на функционалност: менторирано или придружено живеење
    • За оние со повисоки потреби: групни домови со 24-часовна грижа, наместо институционализација.

    в. Правна и социјална заштита

    • Родителите/старателите треба да се информираат за можноста за старателство, законски застапници, социјална поддршка, итн.

    Среќни Велигденски празници!

    Претседател на МНЗА

    Understanding the Autism-Nutrition Connection

    trajkovski / / News
    Linkedin   
    Whatsapp   

    The connection between autism and nutrition is a fascinating and complex area of study. Research highlights several key aspects:

    1. Food Selectivity: Many individuals with autism spectrum disorder (ASD) exhibit food selectivity, meaning they have strong preferences for certain foods based on texture, color, taste, or presentation. Sensory sensitivities often play a significant role in these preferences.
    2. Nutritional Deficiencies: Due to limited food repertoires, individuals with ASD may consume fewer fruits, vegetables, and dairy products, leading to deficiencies in essential nutrients like vitamin D, calcium, and zinc. These deficiencies can impact overall health and development.
    3. Gut-Brain Axis: The gut-brain connection is an emerging area of interest. Gastrointestinal issues, such as bloating or acid reflux, are common in individuals with autism and may influence behavior and well-being. Addressing these issues through diet can be beneficial.
    4. Dietary Interventions: Some families explore dietary changes, such as gluten-free or casein-free diets, to manage symptoms. While these interventions may help some individuals, they are not universally effective and should be guided by healthcare professionals.
    5. Behavioral Impact: Nutrition can influence behavior and cognitive function. For example, ensuring adequate intake of omega-3 fatty acids and vitamins may support brain health.

    MSSA President


      КОН 2 АПРИЛ – СВЕТСКИОТ ДЕН ЗА ПОДИГАЊЕ НА СВЕСТА ЗА АУТИЗМОТ

      trajkovski / / News
      Linkedin   
      Whatsapp   

      Почитувани колешки и колеги, драги родители на децата со АСН,

      Светскиот ден за подигање на свеста за аутизмот е ден посветен на подигање на свеста, поттикнување, разбирање, прифаќање и чествување на животите и придонесите на лицата со АСН. Денес, ние ја осветлуваме убавината на различноста, важноста на прифаќањето и моќта на вклучувањето во општеството.

      Аутистичниот спектар на нарушување е невроразвојна состојба која влијае на тоа како поединците го перцепираат светот и како комуницираат со другите. Се проценува дека 1 од 32 луѓе во САД се во спектарот ‒ бројка што нагласува како аутизмот е суштински дел од нашата глобална заедница. Аутизмот не е нешто што треба да се „поправа“ или „излечи“; туку, тоа е поинаков начин на доживување на светот ‒ доказ за богатството на човековата различност.

      Патување до свесност и прифаќање

      Светскиот ден за подигање на свеста за аутизмот не е само подигање на свеста, туку се работи за за нивно прифаќање и силно општествено дејствување. Предолго, стереотипите и недоразбирањата ги обликуваа наративите околу аутизмот, создавајќи бариери за поединците од спектарот. Денес, и секој ден, мора да се посветиме на рушење на овие бариери. Станува збор за препознавање на уникатните способности, таленти и перспективи што луѓето со аутизам ги носат со себе.

      Ние сме инспирирани од поединци со АСН кои се истакнуваат во нивните определби – без разлика дали се во академската заедница, уметностите, технологијата или како првенци во застапувањето и претприемништвото. Овие лица нè потсетуваат дека аутизмот не е ограничување, туку тоа е спектар на неограничен потенцијал. Нивните успеси се доказ за тоа што може да се постигне кога има разбирање, можности и поддршка.

      Ние не можеме да ги игнорираме предизвиците кои сè уште постојат. Многу семејства се соочуваат со пречки при навигација во образовните системи, пристап до здравствена заштита и пронаоѓање инклузивни работни места. Аутизмот не е состојба која одговара на сите. Потребите на поединците многу варираат, а нашите системи мора да го одразуваат тоа со што ќе бидат прилагодливи, инклузивни и сочувствителни.

      Улогата на заедницата

      Градењето на навистина инклузивно општество бара сите нас – доктори по медицина, специјални едукатори и рехабилитатори, психолози, социјални работници, креатори на политики, работодавци, здравствени работници и другите членови на заедницата, да работиме заедно. Родителите и старателите неуморно се залагаат за своите најблиски. Наставниците и терапевтите со својата посветеност им помагаат на учениците со аутизам да го откријат својот потенцијал. Работодавците кои го ценат невродиверзитетот даваат пример на другите, создавајќи средини каде секој може да напредува.

      Но, вклученоста не застанува на училиштата или на работните места. Започнува во нашите домови, населби и пошироки општествени кругови. Треба да обезбедиме дека секој поединец, без оглед на неговите способности, треба да има чувство на припадност и почит од страна на заедницата. Вклучувањето значи препознавање на вредноста на различните перспективи и нивно прифаќање како силни страни.

      Важноста на дејствувањето

      Секој од нас има своја улога. Додека размислуваме за овогодинешната тема – Унапредување на невродиверзитетот и целите за одржлив развој на ОН – нека нè инспирира да преземеме акциони чекори:

      • Во образованието: да ги поддржиме едукаторите во разбирањето на аутизмот и опремувањето на училниците со алатки за задоволување на различни потреби.
      • На работното место: да се залагаме за невроразновидни практики за вработување, разбивање на заблуди за аутизмот и поттикнување иновации.
      • Во услугите за истражување и поддршка: да се заложиме за поголеми инвестиции во истражување за подобро да го разбереме аутизмот и да развиеме интервенции засновани на докази кои го подобруваат квалитетот на животот.
      • Во нашиот секојдневен живот: да им пристапиме на поединците со АСН со отворени умови и срца, подготвени да слушаат, да научат и да ги прифатат нивните уникатни искуства.

      Исто така, од витално значење е да се подигне гласот на лицата со АСН во секој разговор. Нивните искуства и приказни не се само вредни, туку тие се од суштинско значење за обликување на политики, практики и ставови.

      Порака за надеж

      На лицата со аутизам да им порачаме: Видени сте. Вие сте ценети. Вие внесувате неверојатна длабочина и перспектива на нашиот свет. Вашите придонеси се важни, а ние сме посветени на создавање општество каде што ќе бидете почитувани и поддржани за да ги остварите вашите соништа.

      За семејствата и старателите, вие сте хероите на ова патување. Вашата љубов, трпение и истрајност нè инспирираат сите нас. Знајте дека вашите напори прават длабока разлика во животите на вашите најблиски и во нашите заедници.

      За застапниците и сојузниците, вашите гласови го засилуваат повикот за вклучување и еднаквост. Да ја продолжиме оваа работа заедно, знаејќи дека промената е можна и дека сме посилни кога стоиме обединети.

      Додека го осветлуваме светот во сино денес, да се потсетиме дека свесноста е само почеток. Вистинскиот напредок лежи во разбирањето, прифаќањето и преземањето значајни активности за да се отстранат бариерите и да се создадат нови можности. Дозволете ни да се обврземе да го направиме секој ден можност да изградиме општество кое ги слави разликите, ја негува различноста и им дава моќ на сите да напредуваат. Ви благодариме што ни се придруживте на ова патување. Заедно, да изградиме посветла, поинклузивна иднина за сите.

      Претседател на МНЗА

      Зајакнување на учениците со аутизам преку спорт во Анталија

      trajkovski / / News
      Linkedin   
      Whatsapp   

      Почитувани посетители,

      Од 20 до 24 јануари 2025 година, проектот Еразмус+ „Поддршка на децата со аутизам преку физичко образование“ (2024-1-LT01-KA220-SCH-000246848) ги обедини едукаторите и специјалистите за аутизам и физичко образование од Литванија, Летонија Турција и Македонија во Анталија, Турција, на возбудлив и влијателен настан организиран од STACTULTID. На настанот имаше 21 гостин, а МНЗА го претставуваа м-р Фики Гаспар, Теа Петрушева и проф. д-р Владимир Трајковски.

      Учесниците ги тестираа и средуваа иновативните планови за часови и сценаријата за учење наменети за деца со нарушување на спектарот на аутизам. Овие наставни стратегии, развиени како дел од интелектуалниот резултат на проектот „Сеопфатна наставна програма за настава по физичко образование на ученици со аутизам“, се прилагодени да поттикнуваат вклучување, тимска работа и раст преку физичко образование.

      Што се случуваше во Анталија?

      • Ангажирање спортски активности и тестирање на часови во реални услови.
      • Сесии за повратни информации за да се усовршат инклузивните наставни стратегии.
      • Соработка меѓу проектните партнери за да се обезбедат најдобри резултати за учениците со аутизам.

      Ова беше тренинг настан и заеднички напор да се изгради посветла, поинклузивна иднина. Заедно, го отклучуваме потенцијалот и ги менуваме животите.

      Во рамките на овој проект МНЗА на 3 март ќе одржи семинар под наслов: „Аутизам, физичко образование и спорт“, на кој што ќе можат да учествуваат 20-30 наставници и професори по физичко образование и спорт.

      Претседател на МНЗА